Waarom bij crisissituaties de journalist vaak de good guy en jij de bad guy bent?

Waarom bij crisissituaties de journalist vaak de good guy en jij de bad guy bent?

Heeft u zich wel eens afgevraagd waarom journalisten hun gasten vaak scherp interviewen? Die vraag stel ik regelmatig tijdens mediatraining en waar de deelnemers niet altijd meteen raad mee weten.

Toch is meestal is het antwoord simpel: ze willen de waarheid boven tafel krijgen. Niet alleen de waarheid, maar de HELE waarheid. Maar dat is niet het enige. Er is immers nog een andere belangrijke reden waarom journalisten u hard interviewen. U heeft er alle belang bij om die ook te kennen, want zeker bij crisissituaties kunt u daar behoorlijk uw voordeel mee doen.

Dat het tijdens interviews er wel eens hard aan toe kan gaan, is zeker bij crisissituaties het geval. Vaak is er dan sprake van de bad guys tegen de good guys. De bad guy is natuurlijk de veroorzaker van de crisis. Behalve de voor de hand liggende vragen als de wie-, wat-, waar-, wanneer-, hoe- en waaromvragen, zal de journalist ook willen weten of de crisis niet voorkomen had kunnen worden en zo ja waarom dat dan niet is gebeurd. En dan hebben we het nog niet eens gehad over de vraag of u de schade gaat vergoeden, wie verantwoordelijk is en vooral ook wiens schuld het is.

Boos geen commentaar roepen maakt de journalist helemaal happy

Maar behalve persoonlijke glorie streven media natuurlijk ook naar hoge oplagecijfers en luister- en kijkcijfers. De krant is immers ook een product, dat iedere dag weer opnieuw verkocht moet worden. Vallen de oplage- of kijkcijfers tegen dan rolt je journalistenkop voordat je het goed en wel in de gaten hebt. Journalisten als Twan Huys en Umberto Tan hebben dat intussen ook mogen ervaren.

Wie boos wordt, heeft zichzelf niet onder controle

In hun streven om door het grote publiek als hero te worden gezien, kunnen journalisten wel eens behoorlijk uit de bocht vliegen. De kunst is dan om op de juiste momenten mee te bewegen met de emotie om vervolgens de u-bocht te maken om als geïnterviewde toch je punt te maken. Word in ieder geval nooit boos, hoe agressief de vraag ook is. Want wie boos is, heeft zichzelf vaak niet onder controle.En zeg nu zelf: als u iemand op de tv ziet die zichzelf niet onder controle heeft, dan denken veel mensen automatisch dat die andere zaken ook wel niet onder controle zal hebben…

Over de auteur

Evert van Wijk woonde en werkte de voorbije 30 jaar afwisselend in Vlaanderen en Nederland. Hij is crisiscommunicatieadviseur,  mediatrainer en auteur van verschillende boeken over mediatraining en debattechniek (www.mediatrainingbenelux.nl ). Ook schrijft hij boeken over cultuurverschillen tussen België en Nederland. www.cultuurverschillenbelgienederland.nl)

Kent u de formule: Effect = Kwaliteit x Acceptatie

Kent u de formule: Effect = Kwaliteit x Acceptatie

Ooit gehoord van de formule Effect = Quality x Acceptance (E=QxA) ? Het was de Brit Barry Westwood die me tijdens mijn allereerste mediatraining in 1986 daarop wees. Barry was de voormalige frontman van het Britse tv-programma Day By Day dat door ITV werd uitgezonden. Net met pensioen gaf Barry aan bedrijven als Dow Chemical waar ik toen werkzaam was voor heel veel geld heel goede mediatrainingen.

Mediatraining bestond in die tijd nog niet echt. Tenminste nog niet in Nederland. Wel in de VS en het Verenigd Koninkrijk. Toen mijn toenmalige Amerikaanse baas goed in de fout ging tijdens een mediainterview vond hij dat iedereen die met de media contact had, mediatraining moest krijgen. Zo kwam ik bij Barry Westwood terecht.

Niet alleen wat je zegt, maar vooral hoe je het zegt

Van Barry heb ik veel geleerd. Een van de dingen was: het gaat niet enkel om wat je zegt, maar vooral hoe je het zegt. Om dat te illustreren kwam hij met de formule Effect = Kwaliteit x Acceptatie (E=QxA) op de proppen. Oftewel: wat je zegt – de kwaliteit van de boodschap – is belangrijk. Maar nog belangrijker is hoe je het zegt – ofwel de acceptatie van je verhaal. Acceptatie van je verhaal is nog doorslaggevender, wil je boodschap effectief zijn.

Belangrijk leerpunt tijdens mediatraining

Laten we het nog even staven met cijfers:
Stel dat je als bedrijf milieubewust wilt overkomen. Je verhaal klopt inhoudelijk als een bus, maar je verhaal wordt niet ‘gekocht’ omdat je onzeker en heel defensief overkomt. In extremis is het effect van je verhaal ‘close to zero. Immers 0=10×0 
Of als je verhaal klopt ( 10) maar je geloofwaardigheid is slechts 2. Dan is je effect slechts 20, ofwel: 20=10×2.
Het beste is natuurlijk als je verhaal voor de volle 100% klopt en dat je ook voor de volle 100% geloofd wordt. Dan is je effect 100. Immers: 100= 10×10.
Wat Barry destijds met die formule wilde aantonen, was dat hoe je iets zegt vaak voor een heel groot deel nog bepalender is dan wat je zegt.  

Intussen zijn we 33 jaar verder en geef ik alweer een kleine dertig jaar zelf mediatraining. Maar nog altijd is dit een van de belangrijkste leerpunten.

De Brit Barry Westwood was bij ITV jarenlang de vaste anchorman van het tv programma Day by Day.
Na zijn pensioen gaf hij mediatraining.

Over de auteur

Evert van Wijk woonde en werkte de voorbije 30 jaar afwisselend in Vlaanderen en Nederland. Hij is crisiscommunicatieadviseur,  mediatrainer en auteur van verschillende boeken over mediatraining en debattechniek (www.mediatrainingbenelux.nl ). Ook schrijft hij boeken over cultuurverschillen tussen België en Nederland. www.cultuurverschillenbelgienederland.nl)

BOEREN: VAN HEROES NAAR ZEROS IN 5 MINUTEN

BOEREN: VAN HEROES NAAR ZEROS IN 5 MINUTEN

Van heroes naar zeros in minder dan 5 minuten. Ofwel hoe de boeren hun goodwill verspeelden door het gebruik van geweld en stuntelig mediaoptreden.

Aanvankelijk had de publieke opinie – behalve #GroenLinks en #D66, want daar stemmen de boeren toch niet op – wel te doen met die arme boeren. En eigenlijk was dat ook wel ten dele voorstelbaar. Ze krijgen vergunning van de overheid voor hun uitbreidingsplannen, doen in het kader hiervan hun investeringen en dan zegt diezelfde overheid dat ze toch niet mogen uitbreiden? U als burger zou het ook niet pikken als u een vergunning krijgt om een huis van twee verdiepingen te bouwen, maar terwijl u aan het bouwen bent, te horen krijgt dat het alleen maar een platte bungalow mag zijn…

Goede pr?

Ondanks al dit onrecht toonden de boeren zich aanvankelijk redelijk in hun communicatie. Geen bovenmatig geweld op het Malieveld in Den Haag. En in de talkshows gaven ze aan te begrijpen dat het in de toekomst allemaal wat duurzamer moest, maar dan allemaal wel in goed overleg. Kortom, goede pr.

Provincie Groningen had steviger knieën

Die goede pr scheen zich aanvankelijk uit te betalen. Tijdens protesten voor de deur van de provinciehuizen gingen de provinciale bestuurders zonder slag of stoot overstag. Totdat de tractoren zich meldden bij de provincie Groningen. Daar hadden de bestuurders steviger knieën. Ondanks het buitensporig geweld van de boeren. Met een tractor werd de voordeur eruit gereden, balen stro vlogen door de ingang en bloedende gezichten van gewonde politieagenten die gewoon hun plicht deden. Zo reden in nog geen 5 minuten de boeren met hun trekkers een ‘koei’ van een deuk in hun reputatie.

Het werd nog erger toen boerenwoordvoerders in de media het geweld probeerden te minimaliseren. Weinig of geen excuses voor het wangedrag. Wel de Calimero uithangen. Maar als je je empathie verspeelt, dan kun je het beste verhaal vertellen, maar dan helpt zelfs de beste mediatraining niet meer. Weg was hun draagvlak! En dan nog iets beste boeren: wil je in Nederland iets voor elkaar krijgen dan protesteer je zonder geweld!

Over de auteur

Evert van Wijk woonde en werkte de voorbije 30 jaar afwisselend in Vlaanderen en Nederland. Hij is crisiscommunicatieadviseur,  mediatrainer en auteur van verschillende boeken over mediatraining en debattechniek (www.mediatrainingbenelux.nl ). Ook schrijft hij boeken over cultuurverschillen tussen België en Nederland. www.cultuurverschillenbelgienederland.nl)

Ella Vogelaar: over de doden niets dan goeds…

Ella Vogelaar is niet meer onder ons. Ze heeft zelfmoord gepleegd en dat is triest. Ze leed al langer aan depressies, meldden de media.

Wie in Nederland aan Ella Vogelaar denkt, denkt vaak onmiddellijk aan dat filmpje waarin ze geïnterviewd wordt door Rutger van #GeenStijl

De vraag stond centraal of ze nu wel of geen spin-doctor had die haar mediatraining gaf en van haar een persoon moest maken die beter met de media kon omgaan. Vervolgens schoot ze ‘mediawise’ een bok ter grootte van een olifant.

Veel critici zeiden destijds dat dit de bewuste druppel was die de emmer deed overlopen en dat ze daarmee haar politieke einde inluidde.

Is het wel gepast, vragen veel mensen op de sociale media zich af om die bewuste beelden van het GeenStijl-interview nu te tonen? Want ze heeft toch ook goede dingen gedaan, zoals meer aandacht gevraagd voor achterstandswijken?

Die kritiek vind ik onterecht. Ben je journalist dan is het niet de taak om overleden publieke personen de hemel in te prijzen, maar om een gewogen en zo objectief mogelijk beeld te geven van een bekendheid die overlijdt. Dat noemen ze objectieve verslaggeving. Daar horen natuurlijk ook positieve zaken bij, zoals de aandacht die door haar toedoen is ontstaan voor de zogenaamde Vogelaarwijken.

Laat de journalistiek dus gewoon zijn werk doen. Over de doden niets dan goeds is een principe dat daar niet in past.

Over de auteur

Evert van Wijk woonde en werkte de voorbije 30 jaar afwisselend in Vlaanderen en Nederland. Hij is crisiscommunicatieadviseur,  mediatrainer en auteur van verschillende boeken over mediatraining en debattechniek (https://www.mediatrainingbenelux.nl ). Ook schrijft hij boeken over cultuurverschillen tussen België en Nederland (https://cultuurverschillenbelgienederland.nl )

Wat ga je vertellen als je in gesprek gaat met journalisten?

Wat ga je vertellen als je in gesprek gaat met journalisten?

Wat doe ik in mijn koektrommel: of hoe houd ik controle over mijn verhaal?

Hoe kun je dat voorkomen, vragen mensen mij tijdens mediatrainingen. Bedenk dat praten met de media ongeveer hetzelfde is als rondgaan met de koektrommel. Die zul je eerst moeten vullen. Deze keer heb je er zelfgebakken wafeltjes ingedaan en kletskoppen van de warme bakker. Je bent vooral benieuwd of jouw zelfgemaakte koekjes in de smaak vallen. Maar tijdens de rondgang pakt iedereen een kletskop en de wafeltjes blijven achter in de trommel. Mopperend zet je het blik weer op zijn plaats. Ze hadden toch ook een wel een wafeltje kunnen nemen? Al was het maar om jou een plezier te doen! Je zou ook kunnen zeggen dat je vooraf beter over de combinatie van de koekjes had kunnen nadenken. Want waarom doe je kletskoppen in de trommel als je wilt dat mensen jouw wafeltjes proeven?

Pas op, een journalist haalt de krenten uit de pap

Zo kan het ook gaan met je verhaal. Als schrijvend journalist had ik eens een interview met een dame die gepassioneerd praatte over haar organisatie. Maar in al haar enthousiasme was ze vergeten om vooraf enigszins lijn in haar verhaal aan te brengen. Ze ratelde maar door zonder te accentueren wat mensen over haar organisatie moeten weten. Uiteindelijk stond er meer dan een uur gesprek op de band. Daar pikte ik de krenten uit die voor mijn lezers het meest interessant waren. De dame stuurde me na publicatie een mail: ze vond het wel een aardig verhaal, maar had liever gezien dat ik over een aantal andere zaken had geschreven die ze tijdens het interview had genoemd. Tja…

Probeer nooit om volledig te zijn tijdens een interview

Deze dame maakte een aantal klassieke fouten. Om te beginnen had ze niet voldoende over haar boodschap nagedacht: wat ga ik vertellen? Veel mensen (waaronder deze mevrouw) trappen in de valkuil van volledig willen zijn. Niet doen! Wees juist selectief in wat je vertelt! Daarnaast, weet dat wat je vertelt en hoe je het vertelt afhangt van twee zaken:

  1. De lengte (of zendtijd) die voor jouw verhaal beschikbaar is
  2. De doelgroep

In een verhaal voor de weekendbijlage van NRC kun je meer kwijt dan in een tweekoloms stukje in het plaatselijke huis-aan-huisblad. En het publiek van beide kranten verschilt ook nogal. Ook daar had de dame in kwestie vooraf niet over nagedacht.

Doe dat dus vooral wel als je de mogelijkheid krijgt om je verhaal onder de aandacht te brengen! En denk dan ook nog eens aan die koektrommel: bied journalisten geen kletskoppen aan als je wilt dat ze jouw zelfgebakken wafeltjes eten.

Over de auteur

Peter van den Assem is sinds 2017 managing partner bij MediaTrainingBenelux. (www.mediatrainingbenelux.com )Hij geeft mediatraining, debattraining en presentatietechniek aan het bedrijfsleven en de politieke wereld.  Voorheen werkte hij als journalist voor ondermeer De Wereldomroep, Radio Rijnmond en als journalist voor de geschreven media, waaronder BN/DeStem. Ook werkte hij als tv-presentator/anchorman voor diverse tv-programma’s.