Mediatraining: gewoon blijven doorademen…

Mediatraining: gewoon blijven doorademen…

Als iemand vastloopt tijdens een interview dat niet live is, dan heeft dat meestal geen nieuwswaarde. Het fragment wordt er gewoon uitgeknipt, tenzij het voor een blooper-programma is. Het journaal van #Omroep Brabant is echter een serieus nieuwsprogramma. Geheel terecht had de redactie dit fragment eruit geknipt.

De verslaggever van Omroep Brabant die dit item gemaakt had, Birgit Verhoeven, vond het optreden van deze dame echter zo bizar dat ze besloot het weggeknipte fragment op Twitter te zetten. Binnen no time bijna 200.000 likes.

 

Een letterlijk genomen mediatrainingtip

Als de dame in het filmpje ooit eerder mediatraining of presentatietraining heeft gehad, zal ze waarschijnlijk onthouden hebben dat mocht je door de zenuwen geblokkeerd raken, je in ieder geval rustig moet blijven doorademen. Al neemt ze deze #mediatrainingtip wel erg letterlijk op…

Iets soortgelijks gebeurde voor jaar met de toen kersverse fractievoorzitter van D66, Rob Jetten. Hij nam het ook nogal letterlijk op wat hij waarschijnlijk tijdens mediatraining geleerd had om vooral boodschapvast te blijven.

 

 

Als een blind paard bleef hij aan zijn centrale boodschap vasthouden, zoals old school mediatrainers hem misschien wel ietsje te letterlijk hadden ingeprent. Daar kom je vandaag de dag niet meer mee weg. (Lees ook https://www.mediatrainingbenelux.nl/wordt-het-niet-eens-tijd-voor-een-goede-mediatraining-meneertje-rob-jetten/ Meer dan ooit geldt immers: niet wat je zegt, maar vooral hoe je het zegt, bepaalt of je boodschap acceptatie heeft. BTW: Wil je meer #mediatrainingtips, vergeet dan ook niet om een kijkje te nemen op https://www.mediatrainingbenelux.nl/mediatraining-tips/ .

 

We doen de opname gewoon over als het niet goed is…

Journalisten die zien dat mensen erg gespannen zijn voor aanvang van een interview, zullen vaak alles doen om hub ‘interviewees’ gerust te stellen. Als het niet live is, zegt de journalist bijvoorbeeld dat we de opname gewoon over kunnen doen mocht het tegenvallen. Dat is voor de interviewee vaak al een hele geruststelling. Bij Live-optredens werkt het natuurlijk anders. Wat je zegt of doet is onmiddellijk in ‘the air’. Dan helpt er geen moedertje lief meer aan mocht het interview verkeerd lopen.

Maar of het nu live of gemonteerd is: doe niet zoals deze dame. Het is werkelijk heel bizar en de journalist denkt dat hij in het ootje wordt genomen wat ook niet bijdraagt aan de relatie die je met de journalist op dat moment hebt.

 

Wat kun je doen als je een black-out hebt?

Journalisten zijn ook mensen. Ze zullen je als het even kan helpen als ze zien dat je tijdens een interview een black-out dreigt te krijgen. Als zoiets gebeurt, zeg dan gewoon iets in de trant van ‘kunt u de vraag nog eens herhalen, want ik geloof dat ik een belangrijk punt heb gemist voor uw kijkers.’Met zo’n antwoord verstevig je bovendien de gespreksrelatie met de journalist. Hij zal het gevoel krijgen dat jij je uiterste best doet om samen met hem een goede performance neer te zetten. Dit zal zich zeker op een positieve manier terugvertalen in een aangenamere gesprektoon, ook al gaat het om een crisisachtig onderwerp.

Maar dat is nog niet alles: ook bij de kijker zul je een stuk empatischer overkomen.

En last but not least: zo’n antwoord zal op sociale media niet gauw een eigen leven gaan leiden, zoals nu het geval is. Gewoon omdat het zo’n doodnormaal antwoord is.

Navo-top: Oeps, open microfoon en je hebt een mediarel

Met journalisten in de buurt kun je niet voorzichtig genoeg zijn. Dat bleek eens temeer tijdens de NAVO-top van afgelopen week in Parijs toen Rutte, Trudeau, Macron en Johnson ongegeneerd over Trump stonden te roddelen. Het onderonsje werd geregistreerd door een camera met open microfoon waardoor de hele wereld getuige werd van hun neerbuigende grapjes over Trump.

Het resultaat was dat hun ‘leukdoenerij’ tijdens deze Navo-top als een boemerang terugkwam.  met Trump als lachende derde.

 

Microfoon staat nog open

In een eerdere blog heb ik er al eens op gewezen dat het altijd uitkijken geblazen is als journalisten met apparatuur in je buurt rondhangen. Ook dit incident tijdens de NAVO-top zal in de toekomst tijdens mediatraining ongetwijfeld vaak worden gebruikt om te laten zien hoe het NIET moet. Het was in ieder geval een pijnlijk moment. Niet zozeer voor Trump, maar vooral voor de Canadese en de drie Europese regeringsleiders. En Trump had alle gelijk van de wereld om Trudeau voor een ‘double faced’ iemand uit te maken. Hier had de Canadees niet van terug. Wat hem restte was een deemoedige opstelling, maar intussen stond hij voor het oog van de wereld wel lelijk in zijn hemd. Onze eigen premier Rutte hield wijselijk zijn mond in de hoop ermee weg te komen. Maar intussen kreeg ook hij al een rekening(etje) gepresenteerd wegens het niet nakomen van de Navo-verplichtingen.

 

Roddelende regeringsleiders

Wat een feestelijke bijeenkomst had moeten worden om de toch al wat beschadigde banden tussen Europa en de VS aan te halen resulteerde zo in het tegenovergestelde. Waarbij Trump niet naliet om vooral dit vermaledijde kwartet van roddelende regeringsleiders er nog eens op te wijzen dat ze echt niet aan de defensietiet van de VS kunnen blijven hangen zolang ze niet aan hun verplichtingen voldoen.

 

De Sieg Heil rel met Marco van Basten was voor hem niet de eerste keer

Het is het zoveelste bewijs dat je met open microfoons niet voorzichtig genoeg kunt zijn. Dit geldt niet alleen voor politici, maar ook voor andere ‘hoge bomen’ uit bijvoorbeeld het bedrijfsleven maar ook de sportwereld. Zo was er de week daarvoor de rel met Marco van Basten die zonder zich te realiseren Sieg Heil  in een open microfoon had geroepen. Dat kon echt niet vond ook de FIFA en Marco moest diep door het stof. Marco had trouwens al eens eerder te kampen gehad met open microfoons na afloop van een wat stug verlopen persconferentie, zoals je hier kunt zien.

Pijnlijk is ook het filmpje waarin de Britse politicus Gordon Brown een potentiële kiezer uitmaakte voor ‘bigoted woman’. Een filmpje dat destijds over de hele wereld ging en hem ongetwijfeld veel politieke schade zal hebben opgeleverd.

 

Een decorum waar niks aan blijft kleven

Maar het allerbekendste en meest besproken fragment tijdens communicatie- en mediatraining is dat van de vroegere president van de VS, Ronald Reagan. Hij kondigde tijdens de koude oorlog aan dat zijn land over 5 minuten de Sowjetunie zou gaan bombarderen.

Nu was Ronald Reagan iemand die qua omgang wel een beetje te vergelijken zou zijn geweest met Rutte. Beide heren hebben/hadden een soort van een decorum waar niks aan blijft kleven. In dit geval misschien ook maar gelukkig, want als snel werd duidelijk dat het hier om een ‘grapje’ ging…

 

Alles wat u in een interview zegt kan gebruikt worden

Onthoud echter één ding: alles wat u zegt of doet kan in principe gebruikt worden door de media. En met de huidige stand der techniek (ultra-gevoelige richtmicrofoons) is het helemaal oppassen geblazen. Zo lang u binnen gehoor- en gezichtsveld van een journalist bent kan dus alles tegen u gebruikt worden. Hetzelfde geldt tijdens (camera)interviews. Als op het eind van een interview een journalist het licht op zijn camera uitzet of ostentatief zijn blocnote dichtslaat en u vervolgens opgelucht iets onwelgevalligs gaat zeggen dan kan dat gewoon gebruikt worden. En zelfs de duurste advocaat helpt daar geen moedertje lief aan.

 

Over de auteur

Evert van Wijk woonde en werkte de voorbije 30 jaar afwisselend in Vlaanderen en Nederland. Hij is crisiscommunicatieadviseur,  mediatrainer en auteur van verschillende boeken over mediatraining en debattechniek (www.mediatrainingbenelux.nl ). Ook schrijft hij boeken over cultuurverschillen tussen België en Nederland. www.cultuurverschillenbelgienederland.nl)
Waarom bij crisissituaties de journalist vaak de good guy en jij de bad guy bent?

Waarom bij crisissituaties de journalist vaak de good guy en jij de bad guy bent?

Heeft u zich wel eens afgevraagd waarom journalisten hun gasten vaak scherp interviewen? Die vraag stel ik regelmatig tijdens mediatraining en waar de deelnemers niet altijd meteen raad mee weten.

Toch is meestal is het antwoord simpel: ze willen de waarheid boven tafel krijgen. Niet alleen de waarheid, maar de HELE waarheid. Maar dat is niet het enige. Er is immers nog een andere belangrijke reden waarom journalisten u hard interviewen. U heeft er alle belang bij om die ook te kennen, want zeker bij crisissituaties kunt u daar behoorlijk uw voordeel mee doen.

Dat het tijdens interviews er wel eens hard aan toe kan gaan, is zeker bij crisissituaties het geval. Vaak is er dan sprake van de bad guys tegen de good guys. De bad guy is natuurlijk de veroorzaker van de crisis. Behalve de voor de hand liggende vragen als de wie-, wat-, waar-, wanneer-, hoe- en waaromvragen, zal de journalist ook willen weten of de crisis niet voorkomen had kunnen worden en zo ja waarom dat dan niet is gebeurd. En dan hebben we het nog niet eens gehad over de vraag of u de schade gaat vergoeden, wie verantwoordelijk is en vooral ook wiens schuld het is.

Boos geen commentaar roepen maakt de journalist helemaal happy

Maar behalve persoonlijke glorie streven media natuurlijk ook naar hoge oplagecijfers en luister- en kijkcijfers. De krant is immers ook een product, dat iedere dag weer opnieuw verkocht moet worden. Vallen de oplage- of kijkcijfers tegen dan rolt je journalistenkop voordat je het goed en wel in de gaten hebt. Journalisten als Twan Huys en Umberto Tan hebben dat intussen ook mogen ervaren.

Wie boos wordt, heeft zichzelf niet onder controle

In hun streven om door het grote publiek als hero te worden gezien, kunnen journalisten wel eens behoorlijk uit de bocht vliegen. De kunst is dan om op de juiste momenten mee te bewegen met de emotie om vervolgens de u-bocht te maken om als geïnterviewde toch je punt te maken. Word in ieder geval nooit boos, hoe agressief de vraag ook is. Want wie boos is, heeft zichzelf vaak niet onder controle.En zeg nu zelf: als u iemand op de tv ziet die zichzelf niet onder controle heeft, dan denken veel mensen automatisch dat die andere zaken ook wel niet onder controle zal hebben…

Over de auteur

Evert van Wijk woonde en werkte de voorbije 30 jaar afwisselend in Vlaanderen en Nederland. Hij is crisiscommunicatieadviseur,  mediatrainer en auteur van verschillende boeken over mediatraining en debattechniek (www.mediatrainingbenelux.nl ). Ook schrijft hij boeken over cultuurverschillen tussen België en Nederland. www.cultuurverschillenbelgienederland.nl)

Kent u de formule: Effect = Kwaliteit x Acceptatie

Kent u de formule: Effect = Kwaliteit x Acceptatie

Ooit gehoord van de formule Effect = Quality x Acceptance (E=QxA) ? Het was de Brit Barry Westwood die me tijdens mijn allereerste mediatraining in 1986 daarop wees. Barry was de voormalige frontman van het Britse tv-programma Day By Day dat door ITV werd uitgezonden. Net met pensioen gaf Barry aan bedrijven als Dow Chemical waar ik toen werkzaam was voor heel veel geld heel goede mediatrainingen.

Mediatraining bestond in die tijd nog niet echt. Tenminste nog niet in Nederland. Wel in de VS en het Verenigd Koninkrijk. Toen mijn toenmalige Amerikaanse baas goed in de fout ging tijdens een mediainterview vond hij dat iedereen die met de media contact had, mediatraining moest krijgen. Zo kwam ik bij Barry Westwood terecht.

Niet alleen wat je zegt, maar vooral hoe je het zegt

Van Barry heb ik veel geleerd. Een van de dingen was: het gaat niet enkel om wat je zegt, maar vooral hoe je het zegt. Om dat te illustreren kwam hij met de formule Effect = Kwaliteit x Acceptatie (E=QxA) op de proppen. Oftewel: wat je zegt – de kwaliteit van de boodschap – is belangrijk. Maar nog belangrijker is hoe je het zegt – ofwel de acceptatie van je verhaal. Acceptatie van je verhaal is nog doorslaggevender, wil je boodschap effectief zijn.

Belangrijk leerpunt tijdens mediatraining

Laten we het nog even staven met cijfers:
Stel dat je als bedrijf milieubewust wilt overkomen. Je verhaal klopt inhoudelijk als een bus, maar je verhaal wordt niet ‘gekocht’ omdat je onzeker en heel defensief overkomt. In extremis is het effect van je verhaal ‘close to zero. Immers 0=10×0 
Of als je verhaal klopt ( 10) maar je geloofwaardigheid is slechts 2. Dan is je effect slechts 20, ofwel: 20=10×2.
Het beste is natuurlijk als je verhaal voor de volle 100% klopt en dat je ook voor de volle 100% geloofd wordt. Dan is je effect 100. Immers: 100= 10×10.
Wat Barry destijds met die formule wilde aantonen, was dat hoe je iets zegt vaak voor een heel groot deel nog bepalender is dan wat je zegt.  

Intussen zijn we 33 jaar verder en geef ik alweer een kleine dertig jaar zelf mediatraining. Maar nog altijd is dit een van de belangrijkste leerpunten.

De Brit Barry Westwood was bij ITV jarenlang de vaste anchorman van het tv programma Day by Day.
Na zijn pensioen gaf hij mediatraining.

Over de auteur

Evert van Wijk woonde en werkte de voorbije 30 jaar afwisselend in Vlaanderen en Nederland. Hij is crisiscommunicatieadviseur,  mediatrainer en auteur van verschillende boeken over mediatraining en debattechniek (www.mediatrainingbenelux.nl ). Ook schrijft hij boeken over cultuurverschillen tussen België en Nederland. www.cultuurverschillenbelgienederland.nl)

BOEREN: VAN HEROES NAAR ZEROS IN 5 MINUTEN

BOEREN: VAN HEROES NAAR ZEROS IN 5 MINUTEN

Van heroes naar zeros in minder dan 5 minuten. Ofwel hoe de boeren hun goodwill verspeelden door het gebruik van geweld en stuntelig mediaoptreden.

Aanvankelijk had de publieke opinie – behalve #GroenLinks en #D66, want daar stemmen de boeren toch niet op – wel te doen met die arme boeren. En eigenlijk was dat ook wel ten dele voorstelbaar. Ze krijgen vergunning van de overheid voor hun uitbreidingsplannen, doen in het kader hiervan hun investeringen en dan zegt diezelfde overheid dat ze toch niet mogen uitbreiden? U als burger zou het ook niet pikken als u een vergunning krijgt om een huis van twee verdiepingen te bouwen, maar terwijl u aan het bouwen bent, te horen krijgt dat het alleen maar een platte bungalow mag zijn…

Goede pr?

Ondanks al dit onrecht toonden de boeren zich aanvankelijk redelijk in hun communicatie. Geen bovenmatig geweld op het Malieveld in Den Haag. En in de talkshows gaven ze aan te begrijpen dat het in de toekomst allemaal wat duurzamer moest, maar dan allemaal wel in goed overleg. Kortom, goede pr.

Provincie Groningen had steviger knieën

Die goede pr scheen zich aanvankelijk uit te betalen. Tijdens protesten voor de deur van de provinciehuizen gingen de provinciale bestuurders zonder slag of stoot overstag. Totdat de tractoren zich meldden bij de provincie Groningen. Daar hadden de bestuurders steviger knieën. Ondanks het buitensporig geweld van de boeren. Met een tractor werd de voordeur eruit gereden, balen stro vlogen door de ingang en bloedende gezichten van gewonde politieagenten die gewoon hun plicht deden. Zo reden in nog geen 5 minuten de boeren met hun trekkers een ‘koei’ van een deuk in hun reputatie.

Het werd nog erger toen boerenwoordvoerders in de media het geweld probeerden te minimaliseren. Weinig of geen excuses voor het wangedrag. Wel de Calimero uithangen. Maar als je je empathie verspeelt, dan kun je het beste verhaal vertellen, maar dan helpt zelfs de beste mediatraining niet meer. Weg was hun draagvlak! En dan nog iets beste boeren: wil je in Nederland iets voor elkaar krijgen dan protesteer je zonder geweld!

Over de auteur

Evert van Wijk woonde en werkte de voorbije 30 jaar afwisselend in Vlaanderen en Nederland. Hij is crisiscommunicatieadviseur,  mediatrainer en auteur van verschillende boeken over mediatraining en debattechniek (www.mediatrainingbenelux.nl ). Ook schrijft hij boeken over cultuurverschillen tussen België en Nederland. www.cultuurverschillenbelgienederland.nl)

Ella Vogelaar: over de doden niets dan goeds…

Ella Vogelaar is niet meer onder ons. Ze heeft zelfmoord gepleegd en dat is triest. Ze leed al langer aan depressies, meldden de media.

Wie in Nederland aan Ella Vogelaar denkt, denkt vaak onmiddellijk aan dat filmpje waarin ze geïnterviewd wordt door Rutger van #GeenStijl

De vraag stond centraal of ze nu wel of geen spin-doctor had die haar mediatraining gaf en van haar een persoon moest maken die beter met de media kon omgaan. Vervolgens schoot ze ‘mediawise’ een bok ter grootte van een olifant.

Veel critici zeiden destijds dat dit de bewuste druppel was die de emmer deed overlopen en dat ze daarmee haar politieke einde inluidde.

Is het wel gepast, vragen veel mensen op de sociale media zich af om die bewuste beelden van het GeenStijl-interview nu te tonen? Want ze heeft toch ook goede dingen gedaan, zoals meer aandacht gevraagd voor achterstandswijken?

Die kritiek vind ik onterecht. Ben je journalist dan is het niet de taak om overleden publieke personen de hemel in te prijzen, maar om een gewogen en zo objectief mogelijk beeld te geven van een bekendheid die overlijdt. Dat noemen ze objectieve verslaggeving. Daar horen natuurlijk ook positieve zaken bij, zoals de aandacht die door haar toedoen is ontstaan voor de zogenaamde Vogelaarwijken.

Laat de journalistiek dus gewoon zijn werk doen. Over de doden niets dan goeds is een principe dat daar niet in past.

Over de auteur

Evert van Wijk woonde en werkte de voorbije 30 jaar afwisselend in Vlaanderen en Nederland. Hij is crisiscommunicatieadviseur,  mediatrainer en auteur van verschillende boeken over mediatraining en debattechniek (https://www.mediatrainingbenelux.nl ). Ook schrijft hij boeken over cultuurverschillen tussen België en Nederland (https://cultuurverschillenbelgienederland.nl )